محمد مهدى ملايرى

167

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

ورود او جلوگيرى نمود تا از شاه براى او كسب اجازه نمايد ، و اين كار بر مطيار گران آمد ، برآشفت و دربان را بزد و مجروح ساخت ، دربان با صورت خون‌آلود نزد يزدگرد رفت و واقعه باز نمود و چون يزدگرد آن وضع ناهنجار بديد در حال اصفهان را به قصد رى ترك گفت . اگر اين محمد بن بهرام بن مطيار نوادهء همين مطيار اصفهانى باشد بايد وى را از رجال اوائل قرن دوم هجرى و هم زمان با ابن مقفع شمرد . بهرام پسر مردانشاه نام بهرام بن مردانشاه موبد كوره شاپور به همين صورت در الفهرست « 1 » و الاثار الباقيه « 2 » و تاريخ حمزة اصفهانى « 3 » و مجمل التواريخ « 4 » آمده است ولى در مقدمه قديم شاهنامه « 5 » به‌صورت بهرام شاه مردانشاه كرمانى وارد شده كه شايد تحريف در آن راه يافته باشد . در الفهرست ابن نديم نيز پس از ذكر نام اين بهرام به‌صورتى كه گذشت وى را موبد شهر نيشابور از شهرهاى فارس شمرده و ظاهرا در اينجا هم نيشابور تحريف شاپور است زيرا نيشابور از شهرهاى خراسان است و شهرى كه در فارس نام آن به اين هيأت باشد شهر شاپور است . ظاهرا كتاب سير الملوك تأليف يا ترجمه اين مؤلف بيش از كتابهاى ديگران در دسترس و مورد استفاده مؤلفين اسلامى بوده است ، و شايد اين امر را سبب آن باشد كه كتاب وى مفصلتر از كتب ديگران بوده . چنان كه از گفتهء حمزهء اصفهانى برمىآيد بهرام بن مردانشاه بيست نسخه از ترجمه‌هاى خداينامه را در اختيار داشته است و وى با تطبيق آنها تاريخ پادشاهان ايران را اصلاح كرده ، و خود حمزه و همچنين مؤلف مجمل التواريخ از وى مطالب بسيارى نقل كرده‌اند . بعضى اين كتاب را تهذيب و اصلاحى از كتاب خداينامه دانسته‌اند نه

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 245 . ( 2 ) . الاثار الباقيه ، ص 99 . ( 3 ) . سنى ملوك الارض و الانبياء ، ص 9 . ( 4 ) . مجمل التواريخ ، ص 2 . ( 5 ) . هزاره فردوسى ، ص 142 .